Kerken helpen kerken helpen: het werkmotto van diaconaat. Een motto en werkwijze die steeds weer opnieuw doordenking vraagt. Wilt u met ons meedenken? Dat stellen wij erg op prijs!
Foto: Raju Adhikari van de kerken in Nepal was recent op bezoek in ons land. Hij bedankte ons als CGK voor onze hulp. In de gemeente van Zwolle vertelde hij over zijn werk en gaven we hem en de kerken in Nepal een zegen mee.
Helpen via kerken heeft langdurige impact
Een belangrijke vraag bij dit ‘werkmotto’ is: wat is de essentie van kerkelijke hulpverlening? Als Diaconaat CGK organiseerden we daarvoor een expertmeeting, met leidinggevenden van christelijke NGO’s. De NGO’s gaven aan dat hulpverlening via kerken voor hen niet eenvoudig is: zij moeten voldoen aan hoge eisen, wat veel kosten met zich meebrengt.
Het voordeel van kerkelijke hulpverlening is dat er lage indirecte kosten zijn en de besteding van gelden efficiënt gaat. Er zijn immers geen donoren of overheden die over de schouders meekijken en hoge eisen stellen. De belangrijkste constatering op deze expertmeeting? Werken via kerken heeft een langdurige impact. Want als hulp uit het buitenland vertrekt, blijven de kerken aanwezig. Door de kerkelijke inbedding is de impact groot en langdurig.
De kerk hangt er soms een beetje bij
Als Diaconaat CGK zijn we daarnaast in gesprek over de relatie tussen kerken en (christelijke) organisaties. Christelijke organisaties hebben de uitvoer van ‘koninkrijkstaken’ veelal overgenomen. Cors Visser constateert in zijn boek ‘De Spelende Kerk’ dat in Nederland veel kerken de zorg voor anderen – in tegenstelling tot kerken in het buitenland – hebben uitbesteed aan organisaties. Kerken collecteren wel voor deze zorg, maar doen de uitvoer veelal niet zelf.
Een mooi gegeven: vrijwilligers in ons land komen voor een groot deel uit de kerken! Maar hun betrokkenheid bij het project gaat vaak buiten de gemeente om. De schaduwzijde van dit alles is dat de geloofsgemeenschap geen echte relatie met de ontvanger heeft. Er wordt gebeden en gestimuleerd te geven, maar ‘het hangt er allemaal een beetje bij’. Het woord van God wordt verkondigd, maar het uitleven wordt niet als gemeenschap gedaan. Zodoende zijn kerken meer ‘particuliere clubhuizen’ dan publieke gemeenschappen (George Harinck). Kerkgangers klagen dat preken veelal gaan over geestelijke aspecten en dat het leven van alledag niet meekomt. Kan dat anders?
De Bijbel geeft ons en mooi voorbeeld
In 2 Korintiërs 8 en 9 lezen we het voorbeeld over hoe kerken in Griekenland de kerk van Jeruzalem helpen in het ondersteunen van de armen. Men was met elkaar verbonden door het geloof in Jezus Christus én door de zichtbaarheid van missionaire/diaconale werkers. Helpen is in deze hoofdstukken een kernwoord, waarmee rijken en armen verbonden worden.
Het gaat in deze hulp om barmhartigheid: zorgen voor mensen in sociale en maatschappelijke knelsituaties. Maar ook om gerechtigheid: ‘… Hij heeft uitgestrooid, hij heeft aan de armen gegeven; zijn gerechtigheid blijft in eeuwigheid.’ (2 Kor. 9:9) Barmhartigheid en gerechtigheid namens Jezus Christus en vanuit de christelijke gemeenschap.
Het doel? Een toename in liefde tot mensen binnen en buiten de gemeenschap. En samen God, die ons aan elkaar geeft, loven. Is daarvoor in de diensten niet alle ruimte?
Waarom zouden kerken helpen kerken helpen?
Kerkleiders ‘overzee’ hebben veelal een natuurlijk oog voor zwakken en kwetsbaren vanuit hun pastorale en diaconale missie. Daarom zoeken wij als Diaconaat CGK vooral projecten uit waarbij een plaatselijke kerk is betrokken.
Deze kerken zijn diep geworteld in de gemeenschappen en zijn de sleutel voor diepgaande veranderingen, zowel in de relatie tot God als in de relatie tot elkaar (systeemverandering). Dat is zeker in Afrika een factor die de Nederlandse overheid totaal over het hoofd ziet in haar recent gepubliceerde ‘Afrikanotitie’. NGO’s die van de overheid afhankelijk zijn, kiezen veelal ook een niet-kerkelijk spoor, wat kan leiden tot onstabielere landen (Albert Hengelaar, ND 6 juni 2023).
Kerken hier en daar
Diaconaat wil graag kerken, via diaconieën, ‘helpen helpen’: lokale kerken in Nederland verbinden met lokale kerken in het buitenland die betrokken zijn bij een project. We werken aan deze verbindingen, maar het verdient verdere doordenking en ook concretisering.
Denkt u met ons mee? Suggesties zijn heel welkom. Wilt u als kerk een ‘kerk helpen helpen’? Neem contact met ons op via diaconaat@cgk.nl.
Erjan van der Linde, diaconaal consulent
